Problem Neydi?
Eğitim ortamlarında çocukların kendilerini değerli ve güvende hissetmeleri, duygu ve düşüncelerini ifade edebilmeleri ve öğrenme süreçlerine aktif katılım sağlayabilmeleri açısından büyük önem taşıyor. Ancak sınıf içi gözlemler, bazı çocukların kendilerini ifade etmekte zorlandıklarını, söz almakta çekindiklerini ve sorumluluk alma konusunda geri planda kaldıklarını gösteriyor. Bu durum, çocukların özgüvenlerini ve sınıf içindeki katılımlarını olumsuz etkileyebiliyor. Oysa çocuklara sorumluluk verilmesi, kendilerini görünür hissetmeleri ve duygu ile düşüncelerini ifade edebilecekleri alanların oluşturulması, onların özgüvenlerini ve katılımlarını destekleyebiliyor. Peki, farklı yaş gruplarındaki çocukların kendilerini değerli ve güvende hissedebilecekleri, sorumluluk alabilecekleri ve duygu ile düşüncelerini rahatça ifade edebilecekleri bir sınıf ortamını nasıl oluşturabiliriz?
Çözüm
Sınıf içinde çocukların kendilerini değerli ve güvende hissetmelerini desteklemek, özgüvenlerini artırmak ve duygu ile düşüncelerini ifade edebilecekleri alanlar oluşturmak amacıyla çok boyutlu bir sınıf içi uygulama tasarlanmıştır. Çözüm; öğrenci asistanlığı sistemi, görünürlük ve aidiyet uygulamaları ile duygu ifade alanlarının oluşturulmasına dayanmaktadır.
İlk aşamada, çocukların sorumluluk alabilecekleri bir yapı oluşturmak amacıyla “öğrenci asistanlığı” sistemi hayata geçirilir. Her öğrencinin bu deneyimi yaşayabilmesi için haftalık bir sıra listesi hazırlanır ve öğrencilerin fotoğraflarıyla birlikte sınıf panosuna asılır. Asistan olan öğrencilerin sınıf düzenine katkı sağlamaları ve arkadaşlarına destek olmaları teşvik edilir. Sürecin sürdürülebilirliği için sınıf ve okul kuralları öğrencilerle birlikte belirlenir; sorumlulukların yerine getirilmemesi durumunda listenin birlikte gözden geçirilebileceği paylaşılır.
İkinci aşamada, öğrencilerin kendilerini daha görünür ve değerli hissetmelerini desteklemek amacıyla yaratıcı ifade alanları oluşturulur. Öğrenciler kendi seçtikleri ya da belirledikleri kahramanları çizer ve kahraman olduklarını gösteren bir rozeti (yakaya kurdele takmak, yaka kartları kullanmak gibi) takarak kendilerini ifade etme fırsatı bulur. Bu uygulama, öğrencilerin bireysel tercihlerini ortaya koymalarını ve özgüvenlerini destekler.
Üçüncü aşamada, öğrencilerin duygu ve düşüncelerini ifade edebilecekleri bir “mesaj bülteni” panosu oluşturulur. Yazma becerileri gelişim sürecinde olan okul öncesi ve erken ilkokul öğrenciler için, ifade etmek istedikleri düşünceler öğretmen tarafından yazıya aktarılır; öğrenciler ise bu mesajları resimlerle destekler. Böylece her öğrenci kendi duygu ve düşüncesini farklı yollarla ifade edebilir.
Son olarak, düzenli olarak gerçekleştirilen çember zamanlarında öğrenciler hem üstlendikleri sorumlulukları hem de duygularını paylaşma fırsatı bulur. Öğretmen bu süreçte yönlendirici değil, kolaylaştırıcı bir rol üstlenir ve tüm öğrencilerin kendilerini ifade edebilecekleri kapsayıcı bir alan oluşturulmasını destekler.
Etkisi
Uygulama sürecinde çocukların sınıf içindeki sorumluluklara daha istekli katıldıkları ve etkinliklerde daha aktif rol aldıkları gözlemlenmiştir; asistan öğrenci uygulaması çocukların kendilerini daha görünür ve değerli hissetmelerini desteklerken, rozet kullanımı ve görev paylaşımı özgüvenlerini artırmış ve daha yardımsever, sorumluluk sahibi davranışlar geliştirmelerine katkı sağlamıştır. Mesaj bülteni ve duygu panosu sayesinde çocukların duygu ve düşüncelerini ifade etme becerileri güçlenmiş, çember zamanlarında yapılan paylaşımlar ise kendilerini ifade etmelerini, birbirlerini dinlemelerini ve sınıf içi iletişimin güçlenmesini destekleyerek daha kapsayıcı ve güvenli bir öğrenme ortamının oluşmasına katkı sağlamıştır.
Çözüm Okullarda Nasıl Uygulanır?
Çözüm, ilkokul kademesinde farklı sınıf düzeylerinde uygulanabilir. Uygulama, sınıfın yapısı ve öğrenci ihtiyaçları gözetilerek uyarlanabilir. Zarfların kullanımı, paylaşım zamanları ve değerlendirme süreci sınıfın dinamiğine göre esnek biçimde düzenlenebilir.Uygulama sürecinde Yaratıcı Problem Çözme becerisi ve Tasarım Odaklı Düşünme (TOD) metodolojisi ile ilgili ihtiyaç duyulan bilgilere www.yaraticiproblemcozme.org adresinden ulaşılabilir. Her çözüm, uygulanıp farklı öğrencilerle buluştukça gelişmeye ve zenginleşmeye açıktır. Çözümü uygulama sürecinde edindiğiniz deneyimleri ve çözümün gelişmeye açık yönlerine dair önerilerinizi Çözüm Merkezi Geribildirim Formu üzerinden bizlerle paylaşabilirsiniz. Çözümle ilgili sosyal medya paylaşımlarınızda #DeğişimOkulda hashtagini kullanarak ve Öğretmen Ağı hesabını etiketleyerek, çözümün yaygınlaşmasına katkı sunabilirsiniz.